Ana içeriğe atla

Sodom ve Gomore / Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Feriye, 2016
Yakın tarih okumalarına devam ediyorum. Bu kez, inceleme ya da anı değil okuduğum, bir roman. Dönemin, yakın tarih olarak adlandırdığım 1870-1930 arası dönemin, tanıdığı Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun bir eseri: Sodom ve Gomore. Karaosmanoğlu'nun Yaban adlı romanını okumuştum yıllar önce. Sanırım lise yılları, nereden baksanız 25 yıldan fazla olmuş. Kiralık Konak, Hüküm Gecesi ve Yaban okunacaklar listesine yeni girenlerden. 


Mütareke yıllarının İstanbul'unu anlatıyor Karaosmanoğlu. Romanın adı, Lut kavminin yaşadığı söylenen kentlerden geliyor. Lut kavmi ve yaptıklarına dair kutsal metinlerde kıssalar anlatılmış. İmparatorluğun başkentinin Sodom ve Gomore'ye benzetilmesi, içine düşülen durumun vahametini gösteriyor. Romanın kahramanlarının ilişkileri, batı hayranlığının ulaştığı nokta çarpıcı bir dille anlatılıyor. Anadolu'da bir mücadele sürerken başkentin bir bölümü dünya zevklerine dalmış görünüyor. İşgal subayları ile her türlü ahlak kurallarının çiğnendiği ilişkiler yaşanıyor. 

Sonuçta Karaosmanoğlu'nun 1928'de yazdığı bir roman elbette. Tarihi bir metin gibi değerlendirmemek gerekiyor belki. Ancak, dönemin ilişkilerini yazarın gözünden okumak ilginç geldi bana gene de. Yazar, romanın bir yerinde şu saptamayı yapıyor:
"Tanzimat devrinin ortaya attığı o biçim alafranga Türkler'dendir ki Türk'ten başka her milletin gücüne inanırlar ve Türkiye'ye ait meselelerin mutlaka başkaları tarafından halledileceği fikrindedirler."  s.288
 Bugün de kimileri için geçerliliğini koruduğunu düşünüyorum bu tespitin. Romanda kendi aralarındaki mektuplaşmayı Fransızca yapanlar garip gelmişti ilk okuduğumda. Oysa bugünden bakarsanız, ben dahil bir çoğumuz çocuklarımıza anaokulundan itibaren İngilizce öğrenmesi için çabalıyoruz. Kimimiz, Fransız okuluna gönderiyor çocuğunu. Fransızca öğrenmesin, İngilizce konuşmasın değil meselem. Ancak siz Londra'da, Paris'te, Berlin'de böylesi bir çaba görebilir misiniz? Henüz anadilini tam konuşamazken, çift dilli olsun çocuğum gayretinin başka gerekçeleri var sanırım, kendimize bile itiraf edemiyor olsak da. 

Roman, elbette ne tüm İstanbul'u anlatıyor ne de tüm Beyoğlu'nu. Bir kesit sunduğu. Benim için ilgi çekici olan, tarih derslerimizde bu dönemin de pek sözü edilmez. Çanakkale geçilmez diye anlatılır hep mesela. Doğrudur, 1915-16'da geçilememiştir Çanakkale. Peki sonra? İşgalcilerin gemileri Karadeniz üzerinden mi gelmiştir İstanbul'a? Hep İzmir'in kurtuluşu anlatılır mesela gene. Ama İstanbul nasıl kurtulmuştur? 9 Eylül 1922'de mesela, Yunan askeri İzmir'den kovulurken, İstanbul'da neler olmuştu? Kentin yönetimi ve denetimini kim yapıyordu? Bir çok soru var aklıma takılan, devrim tarihinin anlatımına dair. Neyse ki çocuklar büyüdükçe, onlarla birlikte yeniden okuyacağım nasıl anlatıldığını. 

Mütareke dönemi İstanbul'unu hissetmek için Cahit Uçuk'un Bir İmparatorluk Çökerken ve Ayşe Kulin'in Veda, Esir Şehirde Bir Konak adlı kitaplarını da öneririm. 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Televizyon Öldüren Eğlence / Neil Postman

Amerikalı yazar ve medya teorisyeni Neil Postman'ın 1985'te kaleme aldığı ünlü eseri Amusing Ourselves to Death, Osman Akınhay'ın çevirisi ile Ayrıntı yayınlarından çıkmış. İlk baskısı 1994 yılında yapılan kitabın benim okuduğum 2010 yılında yapılan 3. baskısıydı. Geniş kaynakça ve dizini ile birlikte 195 sayfalık kitap iki ana bölümden oluşuyor. İlk bölümde televizyona gelinceye kadar iletişim dünyasının geçirdiği evreler ve her yenilik ile günlük yaşamdaki değişiklikler irdeleniyor. İnsanların sadece yakın çevrelerinde olup bitenden haberdar oldukları, şehrin, ülkenin ve dünyanın geri kalanından bihaber oldukları dönemleri hayal etmek bile zor günümüzde. Telgrafın keşfiyle işler değişmiş. 27 Mayıs 1844'te Amerika'da ilk telgraf hattının kurulmasından yalnızca dört yıl sonra Associated Press'in kurulmasıyla "bütün ülkede hiçbir yerden gelmeyen, özel olarak hiç kimseye hitap etmeyen haberler ağır basmaya başladı" (s.80)
Postman, günümüzden 25 yıl önce y…

Net olan tek şey: Netflix değiştirir

Sektör etkinliklerini 2011 yılından bu yana takip eden birisi olarak Netflix'in Türkiye pazarına girişini, uzunca bir süredir bekliyordum. 2013 yılında Londra ve Talin'de takip ettiğim iki sempozyumda da en çok konuşulan konu Netflix'ti. Aslında Netflix ile ilgili ilk yazımı, Avrupa'da esen OTT rüzgarını değerlendirdiğim 2011 yılında yazmışım
2013 yılında, televizyon yapımları için verilen ödülleri toplayan House of Cards da Netflix için üretilen bir içerikti. Belki haber bundan ibaret olsa, televizyon dünyası açısından çok önemli olmayabilir. Sonuçta Digitürk'ün platform kanalı için ürettirdiği Bir Erkek Bir Kadın adlı uyarlama da çok tuttu örneğin. Ancak House of Cards, TV pazarını ve işleyişini kökten sarsıcı özellikler taşıyordu. Öncelikle, yapımcıları dizideki ilişkiler ağının bir pilot bölümde anlatılamayacak kadar karmaşık olduğunu bu yüzden bir sezon için sipariş verilmesini istediler, pilot bölüm olmaksızın. Ülkemizdeki işleyişin ayrıntılarını tam bilmiyo…

Çocuk Davamız 1 / Kazım Karabekir

Ankara'da sahaf denilince pek akla gelmez Küçükesat tarafları. En bilindik mekanlar Kızılay'daki pasajlar olsa da aslında Küçükesat, kitap meraklıları için önemli adresler barındırır. Bu adreslere başka bir yazıda değinmek üzere başlığa döneyim, bir not ekleyerek. Kazım Karabekir, Osmanlı'nın son dönemi ile Cumhuriyet'in ilk yıllarına tanıklık etmiş isimler arasında en çok anı bırakanlardan birisi sanırım. Anıların çokluğu ile 1925 - 1938 arası zorunlu yalnızlığının etkisi büyüktür gibi geliyor bana. Bu durum da ayrı bir yazı konusu olsun...
Çocuk Davamız 1, Emre yayınları'nın Cumhuriyet Tarihi Serisi'nin 9. kitabı olarak yayınlanmış. Bende 2000 yılında yapılan beşinci baskısı var. İlk baskısı ise 1995 yılında. 330 sayfalık kitap sert bir cilde sahip. Kitabın ikincisi de var. Geçenlerde bu Küçükesat civarındaki bir sahaftan Karabekir'in yazdıklarının 10 cildini satın aldım 100 TL karşılığında. Sanırım Yapı Kredi Yayınları bu eserleri yeniden düzenleyerek büy…